Տարոն Գլակ - Հին օրերի ձյունը լիներ...

Հին օրերի ձյունը լիներ, նստեր հողին.

Հողն ընդուներ, կտուր առներ, լռեր:

Քամին սահեր ձյունի վրա, փչե՜ր քամին.

Սիրտն իմ տունն իր այսպես չկորցըներ:

Մի ողջ երկիր չհառաչեր անտեր ցավից,

Չփնտրեինք մեղավորներ, դավեր.

Հին օրերի ձյունը լիներ, նստեր հողին.

Սիրտն իմ տունն իր այսպես չկորցըներ:

Տարոն Գլակ. Չարենցի ռուբայիներն ու դիստիքոսները

Չարենցն այն քիչ ընկալողներից էր, ովքեր առաջին հերթին սերտում են բանի էությունը: 

Տարոն Գլակ - Կյանքս մեկ է՝ մի օր կտամ

Ջավախք

(Տպավորություններ այցելությունից)

Հայաստանն ավելի մեծ է, քան ես պատկերացնում էի, Հայաստանն ավելի մեծ է, քան դուք պատկերացնում եք… Հարցը, սոսկ, տարածքային չէ, այլ` հոգևոր: Ջավախքը Հայաստան է՝ իր գրկում ապրող ժողովրդով, մշակույթով և իր հայկական պնդաճակատությամբ: Կան իրականություններ, որոնք միևնույն ժամանակ և՛ տխրեցնում են, և՛ հպարտություն պարգևում:

Աբուլն ամեն կողմից հսկում է քեզ և ինքն էլ չիմանալով, կարծես, նույնանում է Ամենայն Հայոց Բանաստեղծ՝ Հովհաննես Թումանյանի հետ: Թումանյանով ես ճանաչում և որ ամենակարևորն է` սիրում Աբուլը.

Բարձրագահ Աբուլն ու Մըթին սարեր

Մեջք մեջքի տըված կանգնել վեհափառ,

Իրենց ուսերին, Ջավախքից էլ վեր՝

Բըռնած պահում են մի ուրիշ աշխարհ:

Քանի մենք չենք ճանաչել Հոգևոր Հայաստանը՝ մենք կորցնելու ենք լեռներ, քանի մեր սրտերը տարված են մակերեսային հպարտությամբ ու ազգասիրությամբ, մեր պետականությունը չի տարածվելու ամբողջական Հայրենիքի վրա: Պոետական սերը պետք է նահանջի, քանզի այդպես սիրողը շատ հեշտությամբ էլ կորցնում է, որպեսզի թախծի ու ցավա` իր կորուստների համար: Մենք, թող թույլ տրվի ասել, ժամանակավորապես կորցրեցինք Շուշին, և հաջորդ պահին սկսվեց մի անիմանալի բանաստեղծական տարափ՝ նվիրված Շուշի քաղաքին: Ինչպե՞ս կարող է բանաստեղծական ձեռքն այդքա՜ն հեշտությամբ գրել ցավի մասին՝ իրական ցավի: Ինձ միշտ զարմացրել է այսպիսի համարձակությունը: Նույն կերպ վարվել ենք Անի քաղաքի հետ: Գուցե այսպե՞ս է հայը հաշտվում իր կորուստների հետ, համակերպվում և համարում, որ դա է փաստը: Մինչդեռ, մյուս ճանապարհն ավելի դժվար է, առավել ժամանակատար. այն է՝ գիտակցաբար սիրել Հայրենիքը, գտնել հոգևորի ու պետության ներդաշնակման ուղին, կառուցել, ամենուր, բոլոր ոլորտներում ձևավորել <<զորախմբեր>> և առաջին հերթին` պահպանել եղածը, իսկ կորցրածը՝ ետ բերել:

Հայաստանն ավելի մեծ է, քան ես պատկերացնում էի, Հայաստանն ավելի մեծ է, քան դուք պատկերացնում եք... Հետաքրքիր է՝ ինչպե՞ս է պատահել, որ Ջավախք աշխարհի բիրտ ու ժայռակերպ ժողովրդից ծնունդ է առել հայ ամենաքնքուշ ու նուրբ բանաստեղծներից մեկը՝ Վահան Տերյանը: Լեռն անձրև է ուզում, քարը՝ մեղմիկ քամի, Ջավախքը՝ Տերյան: Օրինաչափություն է և ոչ՝ պատահականություն: Տերյանը պետք է ծնվեր Ջավախքում և գրեր այս հուզիչ ու թախծոտ բանաստեղծությունը:

Ի՞նչ մնաց ինձ — ոսկյա մի ցանց, ուրիշ ոչինչ,

Մարգարտաշար հուշերի գանձ — ուրիշ ոչինչ:

Տրտում գիշեր և մենություն անօգնական,

Սիրտ կեղեքող կարոտ անանց — ուրիշ ոչինչ:

Երազներից իմ հրավառ մնաց փոշի —

Սին անուններ կորած կանանց — ուրիշ ոչինչ:

Ջինջ իմ հոգուն մնաց մշուշ ծանր ու մթին,

Եվ իմ այգում քամու կաղկանձ — ուրիշ ոչինչ:

Պարիր, քամի, այգում այս մերկ, ոռնա ու լաց,

Տա՛ր, մի թողնիր, քամի անսանձ — ոչինչ, ոչինչ…

Վահան Տերյան, հարազատս, դու հազար անգամ վայելել ես այս շքեղ տեսարանը. Փարվանան՝ սառնաշունչ, արծաթահայաց, արծաթ կրծքերը բաց ընդունում է քեզ, բայց քամին այնպես է պաշտպանում իր արծաթյա թագուհուն, որ չի թողնում երկար հիանաս նրանով, էլ ուր մնաց՝ փարվես, էլ ուր մնաց՝ համբուրես, էլ ուր մնաց՝ տիրանաս: Աբուլն հեռվից ժպտում է, ծիծաղում քամու վրա և անշարժ, հսկայավայել ըմբոշխնում լճի գեղեցկությունը, կարծես՝ ամեն անգամ հաստատում, որ ինքն է տերը և իրեն է պատկանում գեղեցկուհին: Թող լինի այդպես, մենք չենք խաթարի ձեր անդորրը, և ձեր հեռահայաց միությունը թող հարատևի:

Ջավախք աշխարհը մեզ է նայում, Հայոց պետությանն ու Հայոց աշխարհին և այն հոգու պոռթկումը, որն արտահայտեց հայ ուսուցիչը՝ ասելով «առանց ձեզ՝ մենք ոչինչ ենք», նկատի ունենալով հայ պետականությունը, մեզ պետք է ուժ տա և կամք, որպեսզի մենք մեր մտքով իսկ չանցկացնենք աճուրդի հանել մեր հավերժությունը:

Հայաստանն ավելի մեծ է, քան ես պատկերացնում էի, Հայաստանն ավելի մեծ է, քան դուք պատկերացնում եք...

Տարոն Գլակ

Զինվորի այգի՝ Ախուրյանում. «Մերոնք»-ի անդրադարձը

Զինվորի պուրակ Ախուրյան համայնքում: Երկու բանաստեղծություն էլ հնչեցրի ես: Մենք շտկելու ենք մեր մեջքը:

 

Տարոն Գլակ - Կյանքս մեկ է՝ մի օր կտամ

                                                                    

Կյանքս մեկ է՝ մի օր կտամ,
Թող նվիրեմ քո քարերին,
Թեկուզ առանց շիրիմ մնամ՝
Անհայտ ձուլվեմ քո հողերին:

Կյանքս ոչինչ չարժե, եթե

Չմիանամ քո ձորերին,

Ես կմնամ ինձնից դժգոհ,

Թե չսիրվեմ քո ջրերից:

Եթե մա՛հն է ինձ բաժանում

Ծաղիկ շոյող քո հովերից,

Կյանքս սրտանց քե՛զ եմ հանձնում

Ու գոհանում քո զովերից:

Ընդունիր այս երգը քնքուշ,

Սիրտդ բացի՛ր, իմ հայրենիք,

Դու իմ ներկա, իմ սուրբ, իմ հուշ,

Իմ երազանք, իմ գտնելիք:

Ես ամեն օր փնտրում եմ քեզ

Եվ վախենում կորցընելուց,

Քո հագին միշտ մի նոր զգեստ,

Սակայն հոգիդ նույնն է մնում:

Կյանքս մեկ է՝ մի օր կտամ,

Թող նվիրեմ քո ձորերին,

Թեկուզ առանց շիրիմ մնամ՝

Անհայտ ձուլվեմ քո հողերին:

2016 թ.